Manifest

Vijf minuten leestijd. Niets ingehouden aan de bron.

„Arme, ellendige, onzinnige volkeren, naties die volharden in uw kwaad en blind zijn voor uw goed! U laat zich voor uw eigen ogen het beste en het zuiverste van uw inkomsten ontnemen, uw velden plunderen, uw huizen beroven en leeghalen. U leeft zo dat niets meer van u is.”

Étienne de La Boétie, Vertoog over de vrijwillige slavernij, 1576. Hij was achttien.

I. Niemand heeft u om uw mening gevraagd

Elke maand, nog voor u uw geld in handen hebt, heeft iemand zich bediend. En niet zo’n beetje: tel op wat op uw loon wordt ingehouden, wat bij de prijs van alles wat u koopt wordt opgeteld, en het gewicht van de regels, de kunstmatige monopolies en het ontbreken van concurrentie, nog los van wat wordt geheven op alles wat u al bezit, en driekwart van wat u voortbrengt wordt u met geweld afgenomen. En meer dan de helft van wat u voortbrengt komt nooit als dienst bij u terug. Deed uw buurman dit, dan belde u de politie. Doet de Staat het, met de politie achter zich, dan noemt u het beschaving. Wij denken niet dat u dom bent. Wij denken dat u goed bent opgevoed. Door het systeem. Knock knock. Wake up, Neo.

Wat onderscheidt de Staat van alle andere menselijke organisaties? Niet de omvang, niet de vlag, niet de goede bedoelingen. Er zijn maar twee manieren om te krijgen wat je wilt: het verdienen, door te produceren of te ruilen, of het afnemen van wie het verdiend heeft. De bakker, de verzekeraar, de voetbalclub moeten u overtuigen om aan uw geld te komen. De Staat is de enige die het met geweld krijgt, en de enige die dat mag. Elke organisatie die van roof leeft en op haar grondgebied verbiedt dat iemand haar beconcurreert, is een maffia. Deze is gewoon beter geslaagd dan de andere: zij heeft haar slachtoffers wijsgemaakt dat zij hen beschermt. De struikrover heeft tenminste de eerlijkheid om het jaar daarop niet terug te komen en u zoetsappig „belastingbetaler” te noemen.

Om dit in stand te houden is een fictie nodig die verzamelt en verenigt, en die heeft een naam: de Staat. Hij is in werkelijkheid de grote fictie waardoor iedereen probeert te leven ten koste van iedereen. Ieder hoopt meer te ontvangen dan hij geeft. Omdat dat niet voor iedereen tegelijk kan, betaalt uiteindelijk iedereen, uiteraard, met daarbovenop de nutteloze commissie van de roofzuchtige tussenpersoon. De fictie houdt stand omdat mensen met het gestolen geld worden betaald om te onderwijzen dat het zonder haar chaos zou zijn: leraren in een monopoliepositie (het staatsonderwijs), met publiek geld volgestopte intellectuelen, gesubsidieerde media in de meest collectivistische landen, enzovoort. Niemand heeft er belang bij een onafhankelijke intellectuele kritiek te ontwikkelen als dat betekent de hand af te hakken die hem voedt.

II. En de schoenen?

Een jongen gooit de winkelruit van de bakker in. De omstanders, eerst woedend, troosten zich: de glazenmaker heeft werk, hij zal dat geld op zijn beurt uitgeven, het geld rolt, het ongeluk houdt de handel draaiende. Dat is wat men ziet. Wat men niet ziet, is het paar schoenen dat de bakker zich nu nooit meer kan veroorloven. Wat de glazenmaker wint, verliest de schoenmaker. En de hele samenleving is een paar schoenen armer. Zonder de jongen had het dorp een winkelruit en een paar schoenen. Met hem heeft het alleen de ruit. Elke overheidsuitgave is deze illusie in het echt. Men toont u de brug, het stadion, de gesubsidieerde baan, de uitgekeerde steun. Men toont u nooit wat er met dat geld gedaan zou zijn als het was gelaten bij de mensen die het verdiend hebben.

Daarin zit het hele verschil tussen de slechte en de goede econoom. De slechte kijkt alleen naar het onmiddellijke effect van een maatregel, op de groep die ermee geholpen zou worden. De goede volgt de gevolgen op lange termijn, voor alle groepen, ook voor wie betaalt zonder het te weten. De slechte econoom heeft altijd een lint door te knippen; de goede heeft altijd slecht nieuws. De hele kunst van de staatsman bestaat erin u alleen de nieuwe ruit te tonen. De hele kunst van de vrije mens bestaat erin te vragen: en de schoenen?

Maar stel een eerlijke staatsman voor, die beide kanten van de balans bekijkt voor hij uitgeeft. Hij zou nog steeds blind zijn, en wel hierom. Hoeveel bakkerijen heeft een stad nodig? Niemand weet het, en toch zijn er ongeveer het juiste aantal. Geen enkel kantoor heeft dat besloten: prijzen hebben het gezegd. Een huur die stijgt, een meelprijs die daalt, een klant die naar de buurman gaat: elk signaal vat samen wat duizenden mensen weten en willen, en wat niemand ooit zou kunnen inventariseren. Prijzen zijn de enige taal waarin een hele samenleving zichzelf vertelt wat schaars is en wat overvloedig. Schaf het eigendom af en u schaft de ruil af; schaf de ruil af en u schaft de prijzen af; zonder prijzen weet de meest oprechte planner niet meer of hij waarde schept of vernietigt. Hij is blind, en hij zit aan het stuur. Daarom ontbreekt het geleide economieën niet alleen aan brood, maar ook aan de informatie die zou aankondigen dat het gaat ontbreken. Een economie is geen machine die je afstelt. Het zijn miljoenen mensen die handelen, elk om eigen redenen, en menselijk handelen laat zich niet decreteren.

III. Stemmen is niet instemmen

Men antwoordt ons: maar dit is democratie, u hebt gestemd. Kijk wat een bestuurder doet die wordt betaald op kortetermijnresultaten, maar zonder echt belang in het bedrijf: hij kan de machines verkopen, alles schrappen wat pas over tien jaar oplevert, en toch met zijn bonus vertrekken. De verkozene is die bestuurder. Hij bezit geen enkel aandeel in het land, hij heeft vijf jaar, en de rekening komt na zijn vertrek. De democratie heeft de roofzucht van de koningen van weleer niet afgeschaft. Zij heeft die laten rouleren, en „respectabel” gemaakt omdat ze gewoonte werd. En de instemming: om de vijf jaar kiezen welke rover u mag plunderen, is niet instemmen met geplunderd worden. Men laat u uw meesters kiezen, en daar zou u geen genoegen mee moeten nemen.

En wanneer de zichtbare belasting niet meer volstaat, blijft er die over waarover niemand stemt. Stap 1: het gebruik van een „valuta” opleggen op straffe van een boete, de wettige betaalmiddelen. Stap 2: naar believen geld scheppen, voor zichzelf en zijn vrienden. Dat is inflatie. Wanneer naar believen geld wordt geschapen, wordt het brood niet duurder: het is de euro die in de loop van de tijd minder waard wordt. Maar niet iedereen merkt het tegelijk. Het nieuwe geld komt eerst in de zakken van wie dicht bij de kraan zit, de Staat, de banken, de vrienden van de macht, die nog tegen de oude prijzen uitgeven en de schaarse, moeilijk te produceren goederen (aandelen, vastgoed, grond) naar zich toe trekken en zo hun prijs opdrijven. Het komt als laatste bij de werknemer en de spaarder, die de nieuwe prijzen betalen met al ontwaard geld. Dat is het Cantillon-effect: een stille overdracht van de laatst bedienden naar de eerst bedienden. En het ruïneert niet alleen rekeningen, maar ook de prikkels, en het bederft het gedrag. Geld dat smelt straft wie spaart, verlaagt de opportuniteitskosten voor wie overconsumeert, en beloont zelfs wie schulden maakt; het leert een hele samenleving aan het heden te denken in plaats van aan de toekomst. Beschaving is precies het tegenovergestelde: het vermogen om op lange termijn vooruit te kijken.

IV. Geweld beginnen, nooit

Waar staan wij dan voor? Eén regel, een enkele, die u met uw familie, uw vrienden, uw buren al vanzelfsprekend toepast: niemand heeft het recht geweld te gebruiken tegen de persoon of het eigendom van een ander. Zich verdedigen, ja. Als eerste slaan, nooit. Dat is het non-agressieprincipe, en het duldt geen enkele uitzondering, niet voor meerderheden, niet voor uniformen, niet voor goede doelen.

Om een wet te beoordelen, kijk of zij sommigen afneemt wat hun toebehoort om het aan anderen te geven. Zo ja, dan is het roof, en dat het legaal is maakt het niet minder onrechtmatig. De wet zou alleen de persoon en het eigendom moeten beschermen. Verdraaid wordt zij het zekerste instrument om die te schenden, door het slachtoffer te ontwapenen in naam van de rechtvaardigheid. Onderwerp elke wet aan deze test. Die ervoor slaagt is legitiem. Die zakt is een agressie met briefhoofd.

Merk bovendien op dat privé-eigendom niet willekeurig is gedefinieerd. Het gaat vooraf aan elke instelling die het zou willen bewaren of regelen, en het ontstaat spontaan uit de wil van individuen om samen te leven. Om een samenleving te vormen moet men zich immers organiseren, onderhandelen, het eens worden over de spelregels van het samenleven. Daarmee geeft men stilzwijgend toe dat de eigen bedoeling geen roof is, want onderhandelen en roven sluiten elkaar uit. Zo erkent men de facto het recht van zijn naaste om over zijn eigen lichaam te beschikken. Eigendom ontstaat dus uit het verlangen om samen te leven en uit ons afzien van vechten om conflicten te beslechten.

Eigendom bestaat dus onafhankelijk van instellingen, en is een voorwaarde voor hun bestaan. Tegen dit feit argumenteren is op zichzelf een performatieve tegenspraak, want zoals we net zagen: argumenteren is privé-eigendom erkennen. Bovendien volgt uit het eigendom van het eigen lichaam logisch het eigendom van de dingen die ons in staat stellen onze integriteit te bewaren. De middelen die een mens inzet om zich te beschermen tegen honger, dorst, kou en het onbekende, worden de facto legitiem eigendom, zolang ze niet het eigendom van anderen aantasten, uiteraard. Elke leer die dwang en roof rechtvaardigt, tast de facto het recht op zelfbeschikking aan, en vervalt daarmee opnieuw in de performatieve tegenspraak.

V. De tiran heeft alleen de kracht die men hem leent

Als dit alles waar is, waarom duurt het dan voort? De auteur van ons motto antwoordde vierenhalve eeuw geleden: de tiran heeft geen andere macht dan die u hem geeft. Geen leger is groot genoeg om een volk in bedwang te houden dat weigert. De slavernij is vrijwillig. Zij houdt stand door gewoonte, door de kleine voordelen die worden uitgedeeld aan wie dient, door de angst om als eerste op te staan. Er hoeft niets omvergeworpen te worden. Het volstaat op te houden met steunen, op te houden met doen alsof men erin gelooft, en het hardop te zeggen. Op een muur, in een gesprek, op een T-shirt. De auteur van ons motto beloofde het al: steun hem niet langer, en u zult hem, als een grote kolos waarvan het voetstuk is gebroken, onder zijn eigen gewicht zien ineenzakken en breken.

En de armen, en de veiligheid, en de wegen? Geen van drieën vereist een monopolie. De wegen eerst, want dat is het favoriete bezwaar: de Staat bouwt ze niet, hij bestelt ze. De snelwegen, bruggen en tunnels die u als openbare werken worden voorgesteld zijn meestal concessies: de Staat tekent, een privébedrijf financiert, bouwt en exploiteert. Wat de Staat in concessie geeft, zou een vereniging van eigenaren, omwonenden of winkeliers net zo goed zelf kunnen bestellen, en zonder de commissie. Veiligheid is een dienst; toevertrouwd aan een monopolie heeft zij de gebreken van elk monopolie: duur, middelmatig, minachtend tegenover de klant. En de solidariteit heeft geen agent nodig. Voordat de Staat haar inpikte, verzekerden arbeiders in heel Europa elkaar in onderlinge hulpfondsen, ontstonden ziekenhuizen uit legaten, scholen uit inschrijvingen. Geven en schenken zijn een economie op zich, ouder dan de Staat en door hem verstikt: elke euro die met geweld wordt genomen, is een euro die niet vrijwillig wordt gegeven, en de verzorgingsstaat heeft de liefdadigheid vervangen door de wachtrij, en de dankbaarheid door wrok. Solidariteit laat zich niet decreteren en niet heffen. Zij bestaat zodra men mensen iets laat om te geven, en de keuze om het te doen.

Wij trekken deze logica door tot het einde. Eigendom bestaat omdat dingen schaars zijn: twee mensen kunnen niet tegelijk hetzelfde hemd dragen. Een idee daarentegen laat zich kopiëren zonder dat iemand het kwijtraakt. „Intellectueel eigendom” is dus geen eigendom, het is een door de Staat verleend monopolie op wat anderen met hun eigen inkt en hun eigen stof mogen doen. De ontwerpen op deze site zijn vrij. Kopieer ze, draag ze, verbeter ze. Als u ze liever bij ons koopt, is dat omdat u het wilt, en dat is de enige goede reden om wat dan ook te kopen.

VI. De toekomst staat niet aan hun kant

De Staat zoals wij hem kennen is een product van het industriële tijdperk. Rijkdom was toen fysiek, onbeweeglijk en gemakkelijk te tellen, dus gemakkelijk te belasten: een fabriek verhuist niet in één nacht. Kennis, software, een versleutelde rekening, een munt die niemand uitgeeft, verhuizen in een seconde. Naarmate rijkdom informatie wordt, daalt de opbrengst van dwang: je neemt niet in beslag wat je niet ziet, je houdt niet vast wat kan vertrekken. Staten zullen moeten concurreren om hun inwoners te houden, zoals elke leverancier zijn klanten houdt. Wij voorspellen niet het einde van de Staat. Wij stellen vast dat zijn model, nemen van wie niet kan vertrekken, elk jaar gevangen klanten verliest. En dat de keuze om niet langer gevangen te zijn, voor het eerst, binnen ieders bereik ligt.

VII. Geen taboes meer

Tegen dwang, tegen geweld, tegen wettelijke monopolies, welke kleur de vlag ook heeft die men erop plant. Voor de vrijheid van ieder, vrijwillige ruil, zelfbeschikking, gezond geld, vrijgevigheid en echte solidariteit, die welke gegeven wordt.

Er is wat men in het openbaar mag zeggen zonder voor gek te worden versleten, en wat men voor zich houdt. Die grens ligt niet vast: zij schuift op omdat mensen zeggen, herhalen en voor hun rekening nemen wat de dag ervoor verboden was. Zeggen dat belasting diefstal is, maakte u tot een zonderling; vandaag draagt u het op een T-shirt. Dus geen taboes meer. Belasting is diefstal. De Staat is een maffia die het gemaakt heeft. Instemming is geen variabele geometrie: wat men van een buurman niet aanvaardt, aanvaardt men niet van een uniform. Men heeft het recht nee te zeggen, en de plicht het hardop te zeggen.

Daarvoor dienen deze kleren. Elk T-shirt is een zin meer op straat, een gesprek meer in het café, een idee meer waarvoor niemand zich nog schaamt. De kleuren van de vrijheid dragen is geen modegebaar, het is een stellingname die niemand om toestemming vraagt. Elk verkocht stuk financiert het volgende, en het volgende gaat verder. Opdat op een dag, vierenhalve eeuw later, La Boétie eindelijk gehoord wordt.

Om het zelf na te lezen

Fancy Gulag — Doing time in style

Navigatie

Order of the Iron Curtain

Order of the Iron Curtain

Members get nothing. Join anyway.

Fancy Gulag — est. by the State